De Varroa destructor is een soort parasitaire mijt die vooral honingbijen aantast. Deze mijt, afkomstig uit Azië, werd in de jaren 1950 ontdekt en vormt vandaag de dag een van de grootste bedreigingen voor de bijenkolonies van’bijen over de hele wereld.
In dit artikel gaan we dieper in op de kenmerken van deze parasiet, de gevolgen ervan voor bijen en de manieren om de verspreiding ervan tegen te gaan.
Kenmerken van de Varroa destructor
Deze kleine mijt is ongeveer 1 tot 2 millimeter lang en heeft een ovale vorm. Hij verplaatst zich door te lopen met zijn korte, krachtige pootjes. De Varroa destructor is roodbruin van kleur en heeft een hard schild dat hem beschermt tegen invloeden van buitenaf.
Levenscyclus van de parasiet
De levenscyclus van de Varroa destructor is nauw verbonden met die van de bij. De mijt dringt de cellen binnen waar de bijenlarven door de werksters worden gevoed.
Eenmaal in de cel legt ze haar eitjes op de larve, die als voedsel zal dienen voor de toekomstige mijten.
De jonge varroamijten voeden zich vervolgens met het bloed van de bijenlarve, waardoor onomkeerbare schade wordt aangericht en het insect verzwakt raakt.
Zodra de bij uit haar cel komt, verspreiden de varroamijten zich door het kolonie om andere cellen te besmetten.
De gevolgen van Varroa destructor voor bijen
De aanwezigheid van Varroa destructor in een bijenkolonie kan rampzalige gevolgen hebben.
Door zich te voeden met de hemolymfe (het bloed) van de bijen, verzwakt de parasiet deze dieren en maakt hij het voor hen moeilijker om te overleven bij ziekten en ongunstige omgevingsomstandigheden.
Bovendien kan de schade die mijten tijdens hun larvale fase aanrichten, leiden tot misvormingen bij volwassen bijen, waardoor hun levensverwachting en hun vermogen om hun taken binnen het bijenvolk uit te voeren, afnemen.
Verspreiding van virussen
Naast de fysieke schade die ze bij de bijen veroorzaken, zijn varroamijten ook dragers van verschillende virussen die een heel bijenvolk in korte tijd kunnen uitroeien.
Tot deze virussen behoren onder meer het chronische verlammingsvirus bij bijen, het vleugelvervormingsvirus en het acute verlammingsvirus.
Hoewel deze virussen van nature bij bijen voorkomen, worden ze vaak dodelijk wanneer ze door varroamijten worden overgedragen, omdat de gastheer daardoor verzwakt raakt.
Bestrijding van Varroa destructor
Om de bijenkolonies tegen deze gevreesde parasiet te beschermen, zijn er verschillende bestrijdingsmethoden ontwikkeld. Het is van essentieel belang om snel en doeltreffend op te treden om verspreiding van de Varroa destructor binnen de bijenstallen te voorkomen.
Toezicht en vroegtijdige opsporing
De eerste stap in de bestrijding van de varroamijt bestaat uit het regelmatig controleren van de bijenkolonies om de aanwezigheid van de parasiet zo vroeg mogelijk op te sporen. Dit kan worden gedaan door de volwassen bijen en de ramen met larven te observeren. De aanwezigheid van varroamijten op de bijen of in de buurt van de cellen kan wijzen op een besmetting.
Mechanische en biologische methoden
Er bestaan verschillende technieken om de varroamijtpopulatie in bijenkolonies te verminderen zonder gebruik te maken van chemische middelen.
Daartoe behoren onder meer:
- Het vangen op een plank : bij deze methode wordt een met vet ingesmeerde plank onder de bijenkast geplaatst. Dit om de varroamijten op te vangen die van de bijen zijn gevallen. Deze techniek is eenvoudig toe te passen, maar moet worden aangevuld met andere maatregelen om echt doeltreffend te zijn.
- Het gebruik van tolerante bijen : sommige bijenrassen zijn beter bestand tegen varroamijten dan andere. Door deze rassen te selecteren en te kweken kan de schade die door de parasiet wordt veroorzaakt, worden beperkt.
- Warmtebehandelingen : door de temperatuur in het bijenvolk gedurende een korte periode te verhogen, kunnen de varroamijten worden gedood zonder de bijen te schaden. Deze methode moet met de nodige voorzichtigheid worden toegepast en met inachtneming van de optimale omstandigheden voor de insecten.
Chemische behandelingen
Wanneer de besmetting met varroamijten te groot is. Het kan nodig zijn om chemische bestrijdingsmiddelen in te zetten om ongedierte te bestrijden. Er zijn verschillende producten op de markt verkrijgbaar, zoals acariciden op basis van amitraze of tau-fluvalinaat.
Het gebruik ervan moet echter weloverwogen en onder toezicht plaatsvinden om het risico op resistentie bij mijten en de gevolgen voor het milieu te beperken.
Kortom, de Varroa destructor is een gevaarlijke parasiet voor bijenkolonies. Hij vormt een bedreiging voor hun voortbestaan en hun bestuivingsactiviteit, die van essentieel belang is voor ons ecosysteem.
De bestrijding van deze plaag vereist een strenge bewaking. Dit houdt in dat er passende bestrijdingsmethoden worden toegepast en dat er, indien nodig, op verantwoorde wijze wordt omgegaan met chemische bestrijdingsmiddelen.