Honing uit de hele wereld · Miel Store
Kliffen in Jemen, cactussen in Zuid-Marokko, bijenkasten uitgehouwen in Russische boomstammen: een reis langs nectarsoorten die bijna nergens te vinden zijn, en een uitleg over wat hun prijs werkelijk bepaalt.
Leestijd: 9 min
Zeldzame honingsoorten: het korte antwoord
Honing wordt zeldzaam om vijf factoren die elkaar kunnen versterken: een zeer korte bloeiperiode (soms minder dan zes weken), een inheemse plant die alleen in één bepaald gebied voorkomt, een gevaarlijke of afgelegen toegang tot de oogstlocatie, een uiterst lage opbrengst per bijenkorf en een volledig handmatige oogst. De zeven hier gepresenteerde honingsoorten voldoen aan ten minste drie van deze factoren: de Elvish-honing uit Turkije, de Sidr-jujubehoning uit Jemen, de wilde honing uit Basjkirije, de melipona-honing uit Midden-Amerika, de wolfsmelkhoning (Daghmous) uit Marokko, de Afrikaanse baobabhoning en de gecertificeerde Nieuw-Zeelandse Manuka-honing. Hun prijzen variëren van ongeveer dertig euro tot enkele duizenden euro per kilo, een verschil dat veel meer te maken heeft met de kosten van de oogst dan met de smaak.
In de wereld van de honing is zeldzaamheid bijna nooit een kwestie van marketing. Het is gebaseerd op zeer concrete beperkingen: een boom die slechts enkele weken per jaar bloeit, een klif waar je met een touw naar beneden moet klimmen, een bijensoort die dertig keer minder produceert dan de honingbij. Als je deze beperkingen begrijpt, begrijp je ook waarom sommige potten duurder zijn dan een fles grand cru.
Hier zijn zeven soorten honing die je nooit in de supermarkt tegenkomt, en waarom ze hun prijs echt waard zijn.
De 5 factoren die honing zeldzaam maken
Voordat we in detail treden, laten we eerst het beoordelingskader vaststellen. Alle honingsoorten op deze lijst voldoen aan ten minste drie van deze vijf criteria.
1. De bloeiperiode
Sommige honingplanten bloeien maar een paar weken per jaar. Als het weer in die periode omslaat, is de oogst van dat jaar verloren.
2. Endemisme
Wanneer de plant alleen in een bepaald gebied groeit, is het wereldwijde aanbod structureel beperkt, ongeacht de vraag.
3. Toegang tot de oogstlocatie
Kliffen, grotten, afgelegen bossen, conflictgebieden: hoe riskanter of langer de tocht, hoe hoger de menselijke en logistieke kosten.
4. De opbrengst per bijenkast
Terwijl een klassieke bijenkorf tientallen kilo’s per jaar oplevert, produceren sommige kolonies minder dan een kilo.
5. Handvaardigheid
Mechanisatie is onmogelijk: de oogst berust op handelingen die van generatie op generatie worden doorgegeven door een beperkt aantal families.
Er speelt ook nog een zesde, minder nobele factor mee: bekendheid. De prijs van honing die veel aandacht krijgt in de media stijgt, ongeacht de daadwerkelijke productie. Daar komen we later op terug.
1. De Elvish-honing uit Turkije, het hoogtepunt van de veiling
De Elvish (of Peri Bali, de „honing van de feeën”) wordt vaak aangeprezen als de duurste honing die ooit is verkocht, met prijzen van meer dan enkele duizenden euro’s per kilo. Volgens de legende ontstaat deze honing op de bodem van een rotsholte, waar de bijen hun kolonie buiten bereik hebben gevestigd, en is er speleologie-uitrusting nodig om hem te kunnen halen.
Laten we eerlijk zijn: een deel van het verhaal rond deze honing heeft evenveel te maken met communicatie als met de bijenteelt. De genoemde cijfers over de diepte variëren enorm van bron tot bron, en de hoeveelheden die daadwerkelijk te koop worden aangeboden, blijven onduidelijk. Wat daarentegen wel vaststaat: de productie is miniem, de oogst gebeurt met de hand en de regio produceert inderdaad bijzondere soorten rhododendronhoning.
Goed om te weten
De rhododendronhoning uit het Zwarte-Zeegebied, vaak «gekke honing» genoemd of deli bal, bevatten van nature grayaanotoxines. Deze stoffen kunnen ernstige klachten veroorzaken, en deze honingsoorten mogen niet op dezelfde manier worden geconsumeerd als gewone honing. In verschillende landen zijn ze dan ook verboden of aan strenge regels onderworpen. Een zeldzame honingsoort is niet per se een honingsoort die je bij het ontbijt op je brood kunt smeren.
2. Sidr-honing van de jujubeboom uit Jemen, het pronkstuk van Hadramaut
Het is waarschijnlijk de meest begeerde zeldzame honing ter wereld, en degene waarvan de zeldzaamheid het best gedocumenteerd is. De jujubehoning is afkomstig van de Ziziphus spina-christi, een boom die groeit in de dorre valleien van Jemen, met name in Hadramaut en de regio Do’an.
Er zijn drie beperkende factoren. Ten eerste is de bloei van de jujubeboom van korte duur en concentreert deze zich op een korte periode aan het einde van het jaar, waardoor de hoofdoogst beperkt blijft tot één enkel tijdvak per jaar. Ten tweede voeren de imkers een veeleisende transhumance uit, waarbij ze hun bijenkasten zo dicht mogelijk bij de bloeigebieden verplaatsen, vaak in moeilijk bereikbare valleien. Ten slotte bemoeilijkt de situatie in het land het verzamelen, opslaan en exporteren aanzienlijk.
Het resultaat: een dikke, amberkleurige honing met een zeer herkenbare karamelsmaak, waarvan de werkelijke prijs zelden onder de honderd euro per kilo ligt. Om die reden is het ook een van de meest nagemaakte honingsoorten op de markt, die vaak wordt aangelengd met veel goedkopere honingsoorten.
3. Wilde honing uit Basjkirije: bijenteelt vóór de komst van de bijenkasten
In de bossen van de Oeral, in Basjkirije, wordt nog steeds een eeuwenoude traditie in ere gehouden: de bortnitchestvo. In plaats van bijenkasten te plaatsen, graven de imkers holtes uit in de stammen van levende dennenbomen, op een hoogte van enkele meters, en laten ze lokale kolonies wilde bijen zich daar vestigen.
De oogst vindt plaats door in de bomen te klimmen, met touwen en ter plekke gesneden ladders, precies zoals eeuwen geleden. Elke boom levert slechts enkele kilo’s per jaar op, en slechts een handvol families beheerst deze techniek nog, die tegenwoordig tot het cultureel erfgoed behoort.
Deze honing van linde en wilde bloemen, die dik en zeer geurig is, wordt doorgaans verkocht voor enkele honderden euro’s per kilo. Hier betaalt men met die prijs niet voor een exotische plant, maar voor het voortbestaan van een ambacht.
4. Melipone-honing, de nectar van bijen zonder angel
Meliponen zijn bijen zonder angel, die al sinds de tijd van de Maya’s op Yucatán en in een groot deel van tropisch Amerika worden gekweekt. Hun honing is totaal anders dan die van de honingbij: hij is vloeibaarder, zuurder, bijna citroenachtig, en heeft een aanzienlijk hoger vochtgehalte.
De doorslaggevende factor is hier de opbrengst. Waar een bijenkorf van’Apis mellifera kan per seizoen enkele tientallen kilo’s opleveren, terwijl een kolonie meliponen vaak minder dan een kilo per jaar produceert. Er zijn dus tientallen kolonies nodig om een paar potten te vullen, terwijl deze bijen bovendien worden bedreigd door ontbossing.
Voeg daar nog eens de delicate bewaarcondities aan toe, die te maken hebben met de natuurlijke vochtigheid van de honing, en de traditionele verwerking die in enkele gemeenschappen wordt doorgegeven, en je krijgt een honing die zelden wordt geëxporteerd en vaak voorbehouden is aan lokale markten en gastronomische restaurants.
5. Euphorbia-honing (Daghmous), de pittige smaak van Zuid-Marokko
De term ‘Daghmous’ verwijst in het Darija naar de cactusachtige wolfsmelk die groeit in de halfwoestijnachtige gebieden van Zuid-Marokko, met name in de richting van de Souss en de Anti-Atlas. De honing ervan is onmiddellijk herkenbaar: een prikkelend en peperachtig gevoel achter in de keel, wat zeer ongebruikelijk is voor honing.
De zeldzaamheid ervan is te wijten aan een veeleisende combinatie van weersomstandigheden. De bloeiperiode van de wolfsmelk is kort en sterk afhankelijk van de winterregens; een droog jaar kan de oogst tot bijna niets terugbrengen. Imkers moeten hun bijenkasten gedurende een periode van enkele weken verplaatsen naar afgelegen gebieden, ver weg van alles.
Het is een van de weinige honingsoorten op deze lijst die betaalbaar blijft, waardoor het een uitstekende manier is om kennis te maken met de wereld van zeldzame honingsoorten. Je vindt het in onze selectie van honingsoorten uit de hele wereld, naast andere, minder bekende Marokkaanse honingsoorten zoals distelhoning.
6. Baobabhoning, de boom die ’s nachts bloeit
De baobab is in meerdere opzichten een spectaculaire boom: zijn grote witte bloemen gaan bij het vallen van de avond open en bloeien slechts één of twee nachten voordat ze verwelken. Door deze kortstondige bloei, die geografisch zeer verspreid plaatsvindt, is het uiterst moeilijk om echte monoflorale baobabhoning te verkrijgen.
In de praktijk is het merendeel van de honing die onder deze benaming wordt verkocht – van Senegal tot Madagaskar – honing uit het oerwoud, waarin de baobab slechts één van de vele bestanddelen is. Voor echte monoflorale honing is een pollenanalyse vereist, iets wat maar weinig productieketens kunnen leveren.
Dit is een uitstekend voorbeeld van zeldzaamheid die voortkomt uit de biologie van de plant zelf, en een nuttige herinnering: wanneer een benaming te mooi lijkt om waar te zijn gezien de aangegeven prijs, is het de moeite waard om de vraag naar de traceerbaarheid te stellen.
7. Gecertificeerde Manuka: een zeldzaamheid die door de norm wordt gereguleerd
Manuka is de bekendste op deze lijst, maar hoe zeldzaam deze werkelijk is, wordt vaak verkeerd begrepen. Dit berust op drie factoren: de Leptospermum scoparium groeit in het wild alleen in Nieuw-Zeeland en in een deel van Australië, bloeit slechts enkele weken, en een groot deel van de teeltgebieden ligt in bergachtige gebieden die alleen per helikopter bereikbaar zijn.
Daarnaast geldt er een streng certificeringssysteem. De op de potten vermelde indices, zoals de UMF of de MGO, zijn gebaseerd op laboratoriumanalyses en een gecontroleerd bestek. Manuka met een hoge index maakt slechts een klein deel uit van de totale productie, wat de stijgende prijzen verklaart naarmate de index toeneemt.
Het is de enige honing op deze lijst waarvan de zeldzaamheid deels te wijten is aan administratief : certificering creëert waarde en garandeert die tegelijkertijd.
De vergelijking in één oogopslag
Zeldzaam betekent niet per se beter: wat de prijs werkelijk weergeeft
Dat is het punt dat we duidelijk willen maken, ook al is het soms nadelig voor de handel: de prijs van honing geeft de moeilijkheidsgraad van de productie weer, niet de smaak of de voedingswaarde.
Tijmhoning die op verantwoorde wijze bij een imker is geoogst, niet is verhit en goed traceerbaar is, zal in het dagelijks gebruik vaak aangenamer zijn dan een kostbare verzameling honing. De echte kwaliteitscriteria liggen elders: een precieze en controleerbare herkomst, het ontbreken van overmatige verhitting, een oogst op het juiste rijpingsmoment en een etiket waarop een specifiek land wordt vermeld in plaats van een vage vermelding van een mengsel.
Het gevolg hiervan is belangrijk: hoe duurder en prestigieuzer een honingsoort is, hoe aantrekkelijker deze is voor vervalsers. Sidr en Manuka zijn hiervan de twee meest in het oog springende voorbeelden, waarbij de wereldwijd verkochte hoeveelheden de daadwerkelijk geproduceerde hoeveelheden ruimschoots overschrijden. Als u dieper wilt ingaan op de prijzen en wat daarachter schuilgaat, hebben we hier een heel artikel aan gewijd: de duurste honing ter wereld.
Onze aankooptip
Als u voor het eerst zeldzame honingsoorten wilt proberen, begin dan met een klein formaat van een honing waarvan de herkomst duidelijk is: Marokkaanse wolfsmelk of jujubeboom, met een gespecificeerde herkomst. U zult aromatische profielen ontdekken die radicaal verschillen van die uit de supermarkt, zonder dat u daarvoor het budget van een verzamelhoning hoeft uit te geven.
De selectie van Miel Store
Jemenitische jujubeboom, wolfsmelk uit Zuid-Marokko, distel, zwartkomijn: wij selecteren onze honing uit gecertificeerde ketens, waarbij de herkomst op elke pot wordt vermeld.
Profiteer van -10 % op uw bestelling met de code Honing10
Veelgestelde vragen: zeldzame honingsoorten en prijzen
Wat is de zeldzaamste honing ter wereld?
Als we kijken naar de jaarlijks geproduceerde hoeveelheden, behoren de Elvish-honing uit Turkije en de melipona-honing tot de meest exclusieve soorten, met jaarlijkse hoeveelheden die in kilo’s of tientallen kilo’s worden uitgedrukt. De rangorde varieert echter, afhankelijk van of de zeldzaamheid wordt gemeten aan de hand van het volume, de moeilijkheidsgraad om eraan te komen of de prijs die op de markt wordt bereikt.
Waarom is jujubehoning zo duur?
Er zijn drie redenen: de bloei van de jujubeboom vindt plaats in een korte periode, waardoor de hoofdoogst beperkt blijft tot één moment per jaar; imkers moeten hun bijenkasten naar afgelegen valleien verplaatsen; en de situatie in Jemen bemoeilijkt zowel het verzamelen als de export aanzienlijk. De prijs weerspiegelt deze hele keten, niet alleen de reputatie van het product.
Is een zeldzame honing per definitie van betere kwaliteit?
Nee. De zeldzaamheid geeft de moeilijkheidsgraad van de productie weer, niet de intrinsieke kwaliteit. Een gewone honing die op het juiste moment is geoogst, niet is verhit en volledig traceerbaar is, kan zowel qua smaak als qua kwaliteit beter zijn dan een verzamelhoning. De criteria waar je op moet letten, blijven de precieze herkomst, de oogstmethode en de etikettering.
Hoe kun je namaak van zeldzame honingsoorten voorkomen?
Wees op uw hoede voor abnormaal lage prijzen bij bekende soorten, etiketten waarop alleen ‘mengsel’ staat vermeld zonder vermelding van het land van herkomst, en spectaculaire claims. Geef de voorkeur aan verkopers die de exacte oogstregio, het oogstjaar en, in het geval van Manuka, de gecertificeerde index op de pot kunnen aangeven.
Is rhododendronhoning of «gekke honing» gevaarlijk?
Deze honingsoorten bevatten van nature grayaanotoxines, stoffen die ernstige klachten kunnen veroorzaken. In verschillende landen is de verkoop ervan verboden of aan strenge regels onderworpen. Ze mogen niet worden beschouwd als tafelhoning en zijn eerder een curiositeit dan een alledaags voedingsmiddel.
Welke zeldzame honing kun je het beste kiezen om mee te beginnen zonder je blauw te betalen?
De wolfsmelkhoning (Daghmous) uit Marokko is een uitstekend startpunt: het pittige en peperige smaakprofiel is een ware verademing, de herkomst is duidelijk traceerbaar en de prijs staat in geen verhouding tot die van verzamelhoning. De Marokkaanse distelhoning vormt een andere interessante instap.